Lịch sử

Lịch sử hình thành và phát triển Ban Trị sự GHPGVN Quận 3
05:51 | 13/07/2021 (GMT+7)
Sách "Lịch sử các ngôi chùa Phật giáo Quận 3"
     Trong lịch sử Phật giáo Nam Bộ, suốt từ buổi đầu khai hoang mở đất đến cuối thế kỷ XIX chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa và tín ngưỡng nói chung của đất Sài Gòn – Gia Định.
     Sài Gòn – Gia Định – Thành phố Hồ Chí Minh là một vị trí trung tâm của giao lưu kinh tế - văn hóa, nên có sự thay đổi, biến chuyển không ngừng. Chính vì vậy, những trào lưu cách tân, chấn hưng Phật giáo cũng như những cải cách xã hội, quan điểm chính trị và cách mạng đều phát khởi mạnh mẽ từ đây. Suốt thời kỳ chống thực dân và đế quốc xâm lược, Phật giáo Thành phố đã hoạt động tích cực, góp phần trong công cuộc Cách mạng, nhằm đem lại độc lập thống nhất cho Tổ quốc.
     Trong lịch sử, những thành tích của phong trào đấu tranh bảo vệ đạo pháp và dân tộc của Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh trong thế kỷ XX, bắt nguồn từ quan niệm truyền thống “Đạo pháp và Dân tộc”, lịch sử truyền thừa Phật giáo tại đây đã lưu lại những bước chân hoằng hóa của các bậc Tổ sư đã cùng dân chúng tiến hành khai hoang, và để lại bao tấm gương đạo hạnh sáng ngời của các bậc danh tăng, với từ bi và trí tuệ dấn thân tích cực vì mục đích “Cứu nhân độ thế”:  mở đường, xây cầu, dựng chùa, bốc thuốc, v.v...Đây là những mốc son hào hùng, lập lại những ánh đạo vàng thời cực thịnh triều đại Lý-Trần của Phật giáo Thành phố.
     Quận 3 là địa điểm thuộc trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, cũng được kế thừa bề dày lịch sử tốt đẹp đó, không những thế, đây còn là địa danh gắn liền với lịch sử của nhiều ngôi cổ tự, già lam nổi tiếng, trú xứ của nhiều bậc tòng lâm thạch trụ của Phật giáo Việt nam thời cận đại và cho đến hiện nay.
     Với đặc thù là một trong số các quận nội thành trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, diện tích 4,92 km2. Quận 3 có địa giới hành chính: phía Bắc giáp quận Phú Nhuận và Tân Bình, phía Đông giáp quận Nhất, phía Tây giáp quận 10.
     Phật giáo Quận 3 hình thành và phát triển song hành cùng với dòng lịch sử 300 năm của vùng đất Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh. Trong buổi đầu khai phá vùng đất mới, Phật giáo với truyền thống “hộ quốc an dân”, lại mang đặc điểm của một tôn giáo bình dị, gần gũi, thân thiện và hài hòa với đời sống tinh thần của người lưu dân nghèo khổ nơi miền viễn xứ, nên từ đó Phật giáo đã sớm được người dân làm chỗ dựa tinh thần, nương tựa cho những cuộc đời truân chuyên dưới bóng từ bi của Đức Phật. Niềm tin này dần trở thành một truyền thống, một sức sống mãnh liệt vững bền cho những người lưu dân trên bước đường mưu sinh, lập nghiệp. Trong buổi đầu đến với vùng đất mới, các bậc tiền bối đã chọn lối hoằng pháp cho đại chúng bằng phương thức đơn giản nhất, lối thuyết giảng dễ hiểu, dễ đi vào lòng người đã nhanh chóng đưa Phật giáo thấm sâu vào tâm thức của các cộng đồng cư dân trên vùng đất Sài Gòn – Gia Định xưa. Đó chính là nền tảng quan trọng để Phật giáo gắn bó với mảnh đất Quận 3 cho đến ngày nay.
Trước mọi biến cố của lịch sử nước nhà, Phật giáo Quận 3 luôn đồng hành cùng dân tộc, chia sẻ những giai đoạn lịch sử của đất nước. Bằng tinh thần từ bi, nhẫn nại và phi bạo lực, Phật giáo miền Nam đã từng thực hiện sứ mệnh đấu tranh bảo vệ tinh thần Đạo pháp và dân tộc Việt Nam vào năm 1963. Chính cuộc đấu tranh của Phật giáo đã làm chấn động đến thế giới hiện đại, làm thức tỉnh lương tri nhân loại. Đặc biệt trên địa bàn Quận 3 đã từng xảy ra một sự kiện lịch sử quan trọng: HT. Thích Quảng Đức, vị Pháp thiêu thân chống lại chính sách kỳ thị tôn giáo của chính quyền Sài Gòn dưới thời Ngô Đình Diệm. Để kỷ niệm sự kiện trọng đại này, một bảo tháp tôn vinh Ngài được xây dựng vào ngày 20 tháng 03 năm 1967 tại góc ngã tư đường Cách Mạng Tháng Tám và Nguyễn Đình Chiểu. Ngày nay một tượng đài oai nghiêm về Bồ tát Thích Quảng Đức cũng đã được lãnh đạo chính quyền và nhân dân Thành phố xây dựng vào năm 2008, giữa một công viên đầy hoa và cỏ nằm đối diện với tòa tháp cũ, hình thành một quần thể tưởng niệm sự kiện lịch sử năm 1963 mang tên, Công viên tượng đài Bồ tát Thích Quảng Đức.
     Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử phát triển, Phật giáo Quận 3 hiện có 44 ngôi tự viện bao gồm 41 tự viện thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông, một tịnh xá của hệ phái Phật giáo Khất sĩ Việt Nam, một tự viện của Phật giáo Nam tông Khmer và một niệm Phật đường. Với bề dày lịch sử rực rỡ:
      - Khánh Hưng cổ tự: Ngôi chùa đầu tiên của Phật giáo Quận 3
      - Chùa Phật học Xá Lợi: trụ sở Hội Phật học Nam Việt
      - Tổ đình Vĩnh Nghiêm: trụ sở Hệ phái miền Bắc Vĩnh Nghiêm
      - Tổ đình Phật Bửu: Tổ đình của tông phái Thiền Tịnh Đạo Tràng
      - Chùa Kỳ Viên: trụ sở Trung ương Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam
      - Thiền viện Quảng Đức: trụ sở Văn phòng II, Trung ương GHPGVN
      - Chùa Phước Hòa (Bàn Cờ): nguyên là trụ sở Hội Phật học Nam Việt
      - Chùa Changtarasay: ngôi Chùa Khmer tiêu biểu Thành phố Hồ Chí Minh
     Có thể nói, Phật giáo Quận 3 còn là nơi lưu giữ nhiều dấu chân hành đạo của các bậc Cao tăng đã đi vào lịch sử Phật giáo Việt Nam điển hình như: HT. Chơn Như – Minh Trực, HT. Thích Thiện Hào, HT. Thích Pháp Lan, HT. Bửu Chơn, HT. Giới Nghiêm, HT. Ẩn Lâm, HT. Siêu Việt, HT. Lâm Em, HT. Tâm Giác, HT. Thanh Kiểm, HT. Hiển Pháp, v.v...
     Đương thời, Quận 3 là trú xứ của các bậc tôn túc lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam như: HT. Đức Nghiệp, HT. Hiển Tu, HT. Tịnh Hạnh, HT. Thiện Nhơn, HT. Thiện Bảo, HT. Danh Lung, TT. Thanh Phong, Ni trưởng Tràng Liên, v.v...
     Với số lượng Phật tử đông đảo hàng trăm ngàn người sinh hoạt tại các tự viện, trên địa bàn Quận 3 hiện còn có nhiều Đạo tràng Bát Quan Trai cùng năm Gia đình Phật tử duy trì kết nối trong sinh hoạt Phật pháp giữa các chùa và cộng đồng.    
     Công tác Giáo dục đào tạo Tăng Ni của Phật giáo Quận 3, với số lượng tăng sinh đang theo học các lớp sơ cấp, trung cấp Phật học lưu trú trên địa bàn quận có số lượng giao động từ 500 - 600 tăng sinh cho mỗi năm. Trường Trung cấp Phật học Thành phố Hồ Chí Minh (đặt tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm từ năm 1990 đến năm 2002); Lớp Sơ cấp Phật học đặt tại chùa Phước Hòa, trải qua 13 khóa đào tạo, đã có gần 1000 Tăng Ni sinh tốt nghiệp, tiếp tục theo học các cấp học cao hơn. Ngoài ra, trên địa bàn Quận 3 còn có những giảng đường lớn của Thành phố Hồ Chí Minh Tổ chức, đặt tại chùa Xá Lợi, chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Minh Đạo, Chùa Hưng Phước, Tổ đình Phật Bửu, Chùa Phật Đà, v.v...Hoạt động hoằng pháp diễn ra hàng tuần bao gồm các khóa tu thiền thất, đạo tràng trì chú Đại bi, các buổi pháp đàm, pháp thoại, thuyết giảng Phật pháp cho đồng bào Phật tử có nhu cầu tìm hiểu về đạo Phật và thực hành theo đường lối tu tập của Đức Phật trong cuộc sống thường nhật và quan hệ xã hội.
     Ban Đại diện Phật giáo Quận 3 nay là Ban Trị sự Giáo hội Phật Giáo Việt Nam Quận 3 được thành lập năm 1983 trải qua 9 nhiệm kỳ với sự điều hành Phật sự (Trưởng ban Trị sự) như: HT. Thích Thiện Đức, HT. Thích Tịnh Hạnh, HT. Thích An Ngộ, HT. Thích Phổ Chiếu và HT. Thích Minh Hiền đều luôn sách tấn và tạo điều kiện thuận lợi để Tăng Ni trong quận tham gia tu tập trong các mùa An cư kiết hạ, tham gia các khóa học bồi dưỡng Trụ trì, tham gia Đại giới đàn do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh Tổ chức…
     Trong công tác Phật sự, Ban trị sự Giáo hội Phật Giáo Việt Nam Quận 3 đã đề xuất với các cấp lãnh đạo Phật giáo Thành phố và các cơ quan hữu quan, bổ nhiệm Trụ trì cho các chùa trên địa bàn quận, đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và khuôn dấu tròn cho các tự viện, Tổ chức và kêu gọi các chùa trong quận trang nghiêm Tổ chức những ngày lễ lớn của Phật Giáo và lễ hội dân tộc như: Đại lễ Phật đản, lễ Vu Lan báo hiếu, Tết Nguyên Đán, lễ tưởng niệm các bậc tiền bối hữu công, v.v …
     Công tác An sinh xã hội cũng là một nét son nổi bật của Phật giáo Quận 3, thể hiện tinh thần từ bi cứu khổ ban vui của đạo Phật. Hàng năm Ban trị sự Phật giáo Quận 3 đã cùng Tăng Ni, Phật tử và các nhà hảo tâm Tổ chức nhiều hoạt động nhân đạo, cứu giúp người nghèo, cấp dưỡng cho các gia đình liệt sĩ, bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình có công với cách mạng bằng nguồn kinh phí hàng trăm tỷ đồng huy động từ nguồn kinh phí xã hội.
      Bên cạnh đó, Phật giáo Quận 3 cũng đã triển khai nhiều hoạt động từ thiện hữu ích cho cộng đồng như khoan giếng cho đồng bào ở vùng sâu vùng xa, trao tặng nhà tình thương, khám chữa bệnh, mổ mắt từ thiện, tặng quà cho người nghèo, ủng hộ chương trình xóa đói giảm nghèo của nhà nước, cấp học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo hiếu học trên mọi miền đất nước cung cấp suất ăn chay miễn phí, v.v…Kinh phí đóng góp cho các hoạt động từ thiện đều xuất phát từ Phật tử, các nhà hảo tâm thông qua lời kêu gọi của chư tôn đức, Tăng Ni  Phật giáo Quận 3.
     Đồng hành cùng dân tộc trong suốt những chặn đường lịch sử của đất nước, Phật giáo Quận 3 đã luôn thể hiện vai trò nhập thế của mình trong mọi hoạt động nhằm đạt được những thành tựu Phật sự . Ngày nay, trong xu thế hội nhập với thế giới, Phật giáo Quận 3 luôn tiên phong trong hoạt động từ thiện – xã hội, thực hiện chính sách ngoại giao Phật giáo, góp phần nâng cao hình ảnh của đất nước Việt Nam hòa bình, thân thiện và đáng tin cậy trong mắt bạn bè thế giới. Phật giáo Quận 3 đã tiếp nối những di sản lớn lao của lịch sử Phật giáo Việt Nam, hòa nhập với nền văn hóa dân tộc hình thành nên một hệ giá trị quan trọng, thể hiện tinh thần vì Đạo pháp – Dân tộc – Xã hội chủ nghĩa.
 
Phụ lục: LÃNH ĐẠO PHẬT GIÁO QUẬN 3 CÁC THỜI KỲ
(Ban Trị sự GHPGVN Quận 3 tiền thân là Ban Đại diện Phật giáo Quận 3 được đặt nền móng từ Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước)
  • Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước (1975 – 1981)
HT. Thích Pháp Lan- Trưởng Ban; TT. Thích Thiện Đức – Phó Ban
ĐĐ. Thích Như Hiệp – Thư ký.
  • Ban Đại diện Phật giáo Quận 3 (nay là Ban Trị sự GHPGVN Quận 3):
* Nhiệm kỳ 1 ( 1983 – 1985): TT. Thích Thiện Đức - Chánh Đại diện; ĐĐ. Thích An Ngộ - Phó Đại diện ; ĐĐ. Thích Tịnh Hạnh – Thư ký.
*  Nhiệm kỳ 2 ( 1985- 1987): TT. Thích Tịnh Hạnh – Chánh Đại diện; ĐĐ. Thích An Ngộ - Phó Đại diện; ĐĐ. Thích Thiện Quang - Thư ký.
* Nhiệm kỳ 3 ( 1987 – 1992): TT. Thích Tịnh Hạnh – Chánh Đại diện; TT. Thích An Ngộ - Phó Đại diện; ĐĐ. Thích Thiện Bảo – Thư ký.
* Nhiệm kỳ 4 ( 1992 – 1997): TT. Thích An Ngộ - Chánh đại diện; TT. Thích Phổ Chiếu – Phó Đại diện, TT. Thích Thiện Bảo – Thư ký.
* Nhiệm kỳ 5 ( 1997 – 2002): HT. Thích Tịnh Hạnh – Chánh Đại diện; TT. Thích Phổ Chiếu – Phó Đại diện, TT. Thích Thiện Bảo – Thư ký.
* Nhiệm kỳ 6 ( 2002 – 2007): HT. Thích Phổ Chiếu – Chánh Đại diện, TT. Thích Minh Hiền – Phó Đại diện, ĐĐ. Thích Thanh Phong – Thư ký.
* Nhiệm kỳ 7 ( 2007 – 2012) : HT. Thích Minh Hiền – Chánh Đại diện, TT. Thích Thiện Tịnh – Phó Đại diện, ĐĐ. Thích Thiện Bửu – Thư ký.
* Nhiệm kỳ 8 ( 2012 – 2016): HT. Thích Minh Hiền - Trưởng ban Trị sự, HT. Thích Thanh Vân – Phó ban Thường trực, HT. Thích Thiện Tịnh – Phó ban, ĐĐ. Thích Thiện Châu – Thư ký.
* Nhiệm kỳ 9 ( 2016 – 2021): HT. Thích Minh Hiền – Trưởng ban Trị sự, ĐĐ. Thích Thiện Bửu – Phó ban Thường trực, ĐĐ. Thích Nhuận Thuận – Phó ban, ĐĐ. Thích Thiện Châu – Phó ban kiêm Chánh Thư ký.
* Nhiệm kỳ 10 (2021 – 2026): TT. Thích Thiện Bửu – Trưởng ban Trị sự, ĐĐ. Thích Thiện Châu – Phó ban Thường trực, TT. Thích Nhuận Thuận – Phó ban, ĐĐ. Thích Minh Duyên – Phó ban, ĐĐ. Thích Minh Ân – Chánh Thư ký. 
 
Các tin khác
  • Copyright © 2022 Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Quận 3
  • Chỉ đạo thực hiện: Hoà thượng Thích Minh Hiền. Ghi rõ nguồn giaohoiphatgiaoquan3.vn khi sử dụng thông tin từ website này
  • Email: phatgiaothanhpho@gmail.com